پوست، بزرگترین ارگان بدن است و وظایف مهمی مانند محافظت در برابر عوامل محیطی، تنظیم دما، مشارکت در ایمنی بدن و حفظ ظاهر و زیبایی را بر عهده دارد. سلامت پوست فقط به کرمها و محصولات موضعی وابسته نیست؛ وضعیت تغذیه و دریافت ویتامینهای ضروری نقش پایهای و تعیینکنندهای در کیفیت پوست دارد.
ویتامینها در عمق سلولهای پوستی عمل میکنند و کمبود آنها میتواند بهتدریج ساختار و عملکرد پوست را مختل کند. در بسیاری از موارد، مشکلات پوستی نشانهای از کمبودهای تغذیهای پنهان هستند.
کمبود برخی ویتامینها میتواند باعث بروز مشکلات زیر شود:
- خشکی و پوستهریزی پوست
- التهاب و حساسیت پوستی
- آکنه و جوشهای مقاوم
- تیرگی، لک و کدر شدن پوست
- پیری زودرس و افزایش چینوچروک
- کاهش خاصیت کشسانی و شلشدگی پوست
- تأخیر در ترمیم زخمها و آسیبهای پوستی
به همین دلیل، بررسی نقش ویتامینها در سلامت پوست، فقط جنبه زیبایی ندارد، بلکه بخشی از سلامت عمومی بدن محسوب میشود.
در ادامه این مطلب، بهصورت علمی و کاربردی توضیح داده میشود که کدام ویتامینها برای پوست ضروری هستند، چه نقشی دارند و از چه منابعی تأمین میشوند.
چرا ویتامینها برای پوست اهمیت دارند؟
ویتامینها در سطح سلولی و مولکولی عمل میکنند و بدون حضور آنها، بسیاری از فرآیندهای حیاتی پوست بهدرستی انجام نمیشود. پوست برای نوسازی مداوم، مقابله با آسیبهای محیطی و حفظ ظاهر سالم، به این ترکیبات وابسته است.
نقشهای اصلی ویتامینها در پوست شامل موارد زیر است:
- ساخت کلاژن و الاستین برای حفظ استحکام و جوانی پوست
- تنظیم تولید چربی (سبوم) و پیشگیری از آکنه
- خنثیسازی رادیکالهای آزاد و کاهش آسیبهای اکسیداتیو
- کاهش التهاب و قرمزی
- ترمیم بافت و تسریع بهبود زخمها
- تقویت سد دفاعی پوست و کاهش حساسیت
زمانی که بدن دچار کمبود ویتامینها میشود، پوست به دلیل سرعت بالای نوسازی سلولی یکی از اولین ارگانهایی است که علائم را نشان میدهد. این علائم ممکن است بهصورت خشکی، کدر شدن، افزایش جوش یا پیری زودرس بروز کنند.
به همین دلیل، مراقبت واقعی از پوست فقط از بیرون انجام نمیشود؛ پوست سالم، از درون تغذیه میشود.
ویتامین A تنظیمکننده بازسازی پوست
نقش ویتامین A در سلامت پوست
ویتامین A یکی از اساسیترین ویتامینها برای سلامت و نوسازی پوست است و در بدن و محصولات پوستی، بیشتر با نام رتینوئیدها شناخته میشود. این ویتامین نقش کلیدی در کنترل رفتار سلولهای پوستی دارد و به پوست کمک میکند تا بهصورت منظم و سالم بازسازی شود.
مهمترین عملکردهای ویتامین A در پوست شامل موارد زیر است:
- تنظیم تقسیم و تمایز سلولی و جلوگیری از تجمع سلولهای مرده
- کاهش تولید چربی اضافی (سبوم) و متعادلسازی پوستهای چرب
- پیشگیری از انسداد منافذ پوستی و کاهش تشکیل کومدونها
- تحریک تولید کلاژن و حفظ استحکام پوست
- کاهش چینوچروکهای سطحی و عمقی
به دلیل همین اثرات، ویتامین A یکی از پایههای اصلی درمانهای علمی آکنه، لکهای ناشی از آکنه و علائم پیری پوست محسوب میشود.
علائم کمبود ویتامین A
کمبود ویتامین A میتواند باعث اختلال در نوسازی طبیعی پوست شود و بهتدریج علائم زیر را ایجاد کند:
- خشکی شدید و زبری پوست
- پوستهریزی مداوم
- ضخیم شدن غیرطبیعی لایه سطحی پوست
- افزایش حساسیت و مستعد شدن به عفونتهای پوستی
این علائم نشاندهنده کاهش توان دفاعی و ترمیمی پوست هستند.
منابع غذایی ویتامین A
ویتامین A به دو شکل در رژیم غذایی وجود دارد:
بتاکاروتن گیاهی (پیشساز ویتامین A)
رتینول حیوانی (فرم فعال)
منابع مهم غذایی عبارتاند از:
- هویج
- سیبزمینی شیرین
- اسفناج
- کدوحلوایی
ویتامین C آنتیاکسیدان و سازنده کلاژن
چرا ویتامین C برای پوست ضروری است؟
ویتامین C یکی از قویترین آنتیاکسیدانهای طبیعی است و نقشی حیاتی در حفظ شفافیت، استحکام و جوانی پوست دارد. این ویتامین بهطور مستقیم در ساخت کلاژن دخالت دارد و بدون آن، پوست توان بازسازی مؤثر خود را از دست میدهد.
نقشهای کلیدی ویتامین C در سلامت پوست شامل موارد زیر است:
- تحریک تولید کلاژن و افزایش استحکام پوست
- روشنتر شدن پوست و بهبود شفافیت
- کاهش لکهای تیره و ناهمگونی رنگ پوست
- محافظت در برابر آسیبهای ناشی از اشعه UV
- تسریع ترمیم زخمها و آسیبهای پوستی
به همین دلیل، ویتامین C هم در تغذیه و هم در محصولات مراقبتی پوست جایگاه ویژهای دارد.
علائم کمبود ویتامین C
کمبود این ویتامین میتواند بهسرعت کیفیت پوست را تحت تأثیر قرار دهد و با علائم زیر همراه باشد:
- کبودی آسان پوست
- کندی در ترمیم زخمها
- خشکی و التهاب پوستی
- تیرگی و کدر شدن پوست
این نشانهها بیانگر کاهش توان آنتیاکسیدانی و ترمیمی پوست هستند.
منابع غذایی ویتامین C
ویتامین C بهطور طبیعی در بسیاری از میوهها و سبزیجات تازه یافت میشود، از جمله:
- مرکبات
- کیوی
- فلفل دلمهای
- توتفرنگی
- بروکلی
مصرف منظم این منابع، نقش مهمی در حفظ سلامت و شادابی پوست دارد.
ویتامین D تنظیمکننده ایمنی پوست
نقش ویتامین D در سلامت پوست
ویتامین D تنها یک ویتامین مرتبط با استخوان نیست، بلکه یکی از تنظیمکنندههای اصلی سیستم ایمنی پوست محسوب میشود. سلولهای پوستی دارای گیرندههای فعال ویتامین D هستند و این ویتامین بهطور مستقیم بر رفتار آنها اثر میگذارد.
نقشهای مهم ویتامین D در پوست شامل موارد زیر است:
- تنظیم پاسخ ایمنی پوست و جلوگیری از واکنشهای التهابی بیشازحد
- کاهش التهاب مزمن و قرمزی پوست
- کمک به کنترل و بهبود پسوریازیس از طریق تنظیم تکثیر سلولی
- بهبود عملکرد سد دفاعی پوست و افزایش مقاومت در برابر عوامل خارجی
به همین دلیل، ویتامین D نقش مهمی در حفظ تعادل پوست و پیشگیری از بیماریهای التهابی دارد.
پیامدهای کمبود ویتامین D برای پوست
کمبود ویتامین D میتواند تعادل ایمنی پوست را بر هم بزند و با مشکلات زیر مرتبط باشد:
- خشکی مزمن و مقاوم پوست
- افزایش بروز یا تشدید اگزما
- تشدید آکنههای التهابی
در بسیاری از افراد، کمبود این ویتامین بدون علامت عمومی است، اما پوست و مو از اولین بافتهایی هستند که تحت تأثیر قرار میگیرند.
منابع تأمین ویتامین D
منابع اصلی دریافت ویتامین D عبارتاند از:
- نور خورشید (مهمترین منبع طبیعی)
- ماهیهای چرب
- تخممرغ
- مکملها (در صورت اثبات کمبود در آزمایش خون و با نظر پزشک)

ویتامین E محافظ سلولی پوست
نقش ویتامین E در سلامت پوست
ویتامین E یک آنتیاکسیدان محلول در چربی است که نقش اصلی آن محافظت از غشای سلولی پوست در برابر آسیبهای اکسیداتیو است. این ویتامین بهویژه در برابر اثرات مخرب آلودگی، نور خورشید و التهاب اهمیت دارد.
مزایای ویتامین E برای پوست شامل موارد زیر است:
- محافظت در برابر رادیکالهای آزاد و کاهش آسیب سلولی
- کاهش التهاب و قرمزی پوست
- کمک به بهبود زخمها و آسیبهای پوستی
- تقویت رطوبت طبیعی پوست و کاهش خشکی
ویتامین E بهتنهایی مفید است، اما زمانی که همراه با ویتامین C مصرف شود، اثر آنتیاکسیدانی قویتر و پایدارتری ایجاد میکند؛ زیرا این دو ویتامین عملکرد یکدیگر را تکمیل میکنند.
منابع غذایی ویتامین E
ویتامین E بهطور طبیعی در بسیاری از منابع گیاهی یافت میشود، از جمله:
- بادام
- دانه آفتابگردان
- روغن زیتون
- آووکادو
مصرف منظم این منابع، به حفظ سلامت سلولهای پوستی و کند شدن روند پیری پوست کمک میکند.
ویتامینهای گروه B تعادل چربی و سلامت بافت پوست
ویتامینهای گروه B مجموعهای از ویتامینهای محلول در آب هستند که در متابولیسم سلولی، تولید انرژی و حفظ سلامت پوست، مو و ناخن نقش اساسی دارند. این ویتامینها بهطور کلی به پوست کمک میکنند تا:
- تعادل چربی را حفظ کند
- سد دفاعی خود را تقویت کند
- التهاب را کاهش دهد
- ترمیم بافتی را سریعتر انجام دهد
در میان آنها، برخی فرمها برای پوست برجستهتر هستند:
B3 (نیاسینامید) | تنظیمکننده التهاب و چربی
نیاسینامید یکی از مهمترین فرمهای ویتامین B3 در پوست است و بهطور گسترده در محصولات مراقبتی استفاده میشود. نقشهای اصلی آن:
- کاهش التهاب: با مهار مسیرهای التهابی، قرمزی، سوزش و التهاب خفیف پوست را کاهش میدهد.
- تنظیم چربی پوست: تولید سبوم را متعادل میکند؛ بهخصوص در پوستهای مختلط و چرب مفید است.
- کاهش قرمزی و حساسیت: در افرادی با پوست حساس، روزاسه خفیف یا تحریکپذیر میتواند به کاهش قرمزی کمک کند.
- تقویت سد پوستی: با افزایش سنتز سرامیدها و لیپیدهای محافظ، سد دفاعی پوست را قویتر کرده و تبخیر آب از سطح پوست را کاهش میدهد.
نکته مهم: در غلظتهای بالا ممکن است برای بعضی پوستهای حساس، تحریککننده باشد؛ بنابراین استفاده با دوز مناسب و فرمولاسیون ملایم اهمیت دارد.
B5 (پانتنول) مرطوبکننده و حامی ترمیم
پانتنول (پروویتامین B5) یکی از ملایمترین و مفیدترین ترکیبات برای پوست است و هم در محصولات صورت و هم پوست سر جایگاه ویژهای دارد:
- مرطوبکننده (هومکتانت): آب را به خود جذب کرده و در لایههای سطحی پوست نگه میدارد، بنابراین خشکی و کشیدگی پوست را کاهش میدهد.
- کمک به ترمیم پوست: با حمایت از تکثیر سلولی و بهبود ساختار سد پوستی، روند ترمیم زخمها و خراشهای سطحی را تسریع میکند.
- کاهش تحریک و خارش: قرمزی، سوزش و خارش ناشی از خشکی یا آسیب خفیف را کم کرده و احساس راحتی بیشتری ایجاد میکند.
به همین دلیل، پانتنول در شامپوهای ملایم، فومهای بعد از کاشت مو، لوسیونهای ترمیمکننده و کرمهای آبرسان بسیار پرکاربرد است.
B7 (بیوتین) حمایت از پوست، مو و ناخن
بیوتین (ویتامین B7) بیشتر بهخاطر نقش آن در سلامت مو و ناخن شناخته میشود، اما برای پوست نیز اهمیت دارد:
- تقویت ساختار پوست، مو و ناخن: در متابولیسم اسیدهای چرب و کراتین نقش دارد و به حفظ بافتهای کراتینی (پوست، مو، ناخن) کمک میکند.
- پیشگیری از خشکی و پوستهریزی شدید: کمبود شدید بیوتین میتواند باعث خشکی، پوستهپوسته شدن و التهاب پوست، بهویژه اطراف دهان، چشمها و ناحیه بینی شود.
در افراد سالم با رژیم متعادل، کمبود بیوتین نسبتاً نادر است، اما در رژیمهای بسیار محدود، اختلالات جذب یا مصرف طولانیمدت برخی داروها ممکن است رخ دهد.
B12 تولید سلولهای سالم و رنگ یکنواخت پوست
ویتامین B12 برای تقسیم و بلوغ طبیعی سلولها، بهویژه در بافتهایی که نوسازی سریع دارند (مثل پوست و مخاط)، ضروری است:
- نقش در تولید سلولهای سالم: در ساخت DNA و تقسیم منظم سلولهای پوستی و خونی شرکت میکند؛ کمبود آن میتواند بر کیفیت و نوسازی پوست اثر بگذارد.
- تأثیر بر رنگ و التهاب: کمبود B12 ممکن است با تیرگی خفیف، کدر شدن پوست و برخی التهابهای پوستی همراه باشد؛ در بعضی افراد نیز کمبود آن با راشها و لکهای پوستی گزارش شده است.
در عین حال، مصرف بیرویه مکمل B12 در برخی افراد مستعد میتواند آکنهمانند یا جوشهای التهابی ایجاد کند؛ بنابراین تعادل در سطح این ویتامین مهم است.
ویتامین K کاهش تیرگی و کبودیهای پوستی
ویتامین K یک ویتامین محلول در چربی است که بهطور اصلی در فرآیند لخته شدن خون و سلامت عروق نقش دارد، اما در پوست نیز کاربردهای مشخصی دارد.
نقش ویتامین K در پوست
ویتامین K در زمینههای زیر اهمیت دارد:
- بهبود کبودیها: با حمایت از عملکرد طبیعی فاکتورهای انعقادی و عروق خونی، به سریعتر برطرف شدن کبودیهای سطحی کمک میکند.
- کاهش تیرگی زیر چشم (تا حدی): در برخی کرمهای دور چشم، از ویتامین K برای کمک به محو شدن تیرگیهایی که منشأ عروقی دارند (یعنی ناشی از خونرسانی و مویرگهای ظریف) استفاده میشود.
- کمک به ترمیم عروق ظریف پوستی: در محصولاتی که برای بهبود مویرگهای شکننده یا کبودی پس از اقدامات زیبایی (مثل لیزر، تزریق و…) استفاده میشوند، حضور ویتامین K میتواند مفید باشد.
کمبود ویتامین K
کمبود واضح ویتامین K در افراد سالم و بدون بیماری زمینهای کمتر شایع است، اما در موارد زیر اهمیت بیشتری پیدا میکند:
- مشکلات عروقی پوستی
- کبودیهای مکرر و غیرمنتظره
- برخی بیماریهای کبدی یا اختلالات انعقادی
در چنین شرایطی، ارزیابی پزشکی و بررسی وضعیت ویتامین K و سایر فاکتورهای انعقادی ضروری است.
در سطح مراقبت روزمره پوست، ویتامین K بیشتر بهصورت موضعی در کرمها و ژلهای مخصوص کبودی، تیرگی و بهبود عروق ظریف استفاده میشود.

ارتباط استرس اکسیداتیو و ویتامینها
مکانیزم استرس اکسیداتیو در پوست
پوست، بهعنوان بزرگترین و یکی از پرتماسترین اندامهای بدن، روزانه در معرض عوامل آسیبرسانی مانند آلودگی هوا، تابش نور خورشید (بهویژه اشعه UV)، دود سیگار، تغییرات دما و حتی استرس روانی قرار دارد. این عوامل باعث افزایش تولید رادیکالهای آزاد در پوست میشوند.
رادیکالهای آزاد، مولکولهای ناپایداری هستند که با آسیب به چربیها، پروتئینها و DNA سلولی، باعث اختلال عملکرد سلولی و نهایتاً پیری زودرس پوست میشوند. افزایش این مولکولهای مخرب، سرعت ایجاد چینوچروک، تیرگی، کاهش کشسانی و حساسیت پوست را بالا میبرد.
نقش ویتامینها بهعنوان آنتیاکسیدان
برخی ویتامینها، با عملکرد آنتیاکسیدانی، رادیکالهای آزاد را خنثی کرده و از آسیب سلولی پیشگیری میکنند:
- ویتامین C: محلول در آب، محافظتکننده از ساختار کلاژن و کمک به ترمیم زخم؛ مؤثر در روشنکنندگی و کاهش لک
- ویتامین E: محلول در چربی، محافظت از لایههای لیپیدی سد پوستی و کاهش التهاب
- ویتامین A (رتینوئیدها): تنظیم بازسازی سلول و محافظت غیرمستقیم از پوست، کاهش تخریب ساختار کلاژن
این سه ویتامین در کنار یکدیگر، میتوانند اثر همافزایی ایجاد کرده و سرعت پیری زودرس را کاهش دهند.
آیا مصرف مکمل ضروری است؟
در شرایط عادی و با رژیم غذایی متعادل، بدن و پوست معمولاً به مکمل نیاز ندارند، زیرا منابع طبیعی ویتامینها (سبزیجات، میوهها، چربیهای سالم) کافی خواهند بود.
با این حال، در برخی شرایط خاص، متخصص ممکن است مصرف مکمل را توصیه کند:
- رژیم غذایی محدود یا یکجانبه (مثل حذف گروههای غذایی مهم)
- بیماریهای گوارشی که جذب ویتامینها را کاهش میدهد
- دوران بارداری یا شیردهی که نیاز بدن افزایش مییابد
- کمبود اثباتشده در آزمایش خون
هشدار: مصرف بیرویه بهویژه در مورد ویتامینهای محلول در چربی (مانند A و D) میتواند مضر باشد، زیرا این ویتامینها در بدن ذخیره شده و امکان مسمومیت وجود دارد.
همچنین بخوانید: اثرات کمبود مواد مغذی بر روی مو چیست؟
نشانههای پوستی کمبود ویتامینها
کمبود ویتامینها معمولاً خود را در پوست با علائم مشخصی نشان میدهد:
- خشکی شدید و مداوم پوست
- ترک و پوستهریزی لبها
- التهاب یا قرمزی پایدار
- کندی ترمیم زخمها
- تیرگی یا کدر شدن غیرعادی پوست
- افزایش حساسیت به محرکها و عوامل محیطی
در صورت مشاهده این علائم، بررسی پزشکی و انجام آزمایشهای تغذیهای توصیه میشود.
نقش تغذیه در کنار مراقبت موضعی
محصولات مراقبتی مانند کرمها و سرمها میتوانند بخشی از نیازهای پوست را برآورده کنند، اما بدون تغذیه داخلی مناسب، اثر آنها محدود خواهد بود.
برای دستیابی به سلامت و شادابی پایدار پوست، ترکیبی از مراقبتهای داخلی و خارجی ضروری است:
- رژیم غذایی سرشار از سبزیجات و میوههای تازه
- مصرف چربیهای مفید (مثل روغن زیتون، آووکادو، مغزها)
- نوشیدن آب کافی برای حفظ رطوبت پوست
- خواب منظم و کافی برای بازسازی سلولی
- مدیریت استرس برای پیشگیری از التهاب و پیری زودرس
این ترکیب، بهترین مسیر برای حفظ پوست سالم، جوان و مقاوم در برابر آسیبهای محیطی است.
|
مشکل پوستی |
ویتامین مؤثر |
| آکنه |
A، B3، D |
|
خشکی |
E، B5 |
| تیرگی و لک |
C، K |
|
چینوچروک |
A، C، E |
| التهاب |
D، B3 |
|
ترمیم زخم |
C، E |
نقش سن در نیاز به ویتامینها و بیولوژی پیری پوست
پوست با افزایش سن، دچار تغییرات ساختاری و عملکردی میشود که نیاز آن به منابع خارجی (تغذیه و مراقبت موضعی) را تغییر میدهد. این تغییرات عمدتاً در سه سطح رخ میدهند:
کاهش تولید کلاژن و الاستین
- مکانیسم: سلولهای سازنده پوست (فیبروبلاستها) با افزایش سن، بهویژه پس از ۲۵ سالگی، فعالیت کمتری پیدا میکنند. تولید کلاژن سالانه حدود ۱٪ کاهش مییابد.
- نقش ویتامینها: ویتامین C به عنوان یک کوفاکتور ضروری برای آنزیمهای مسئول سنتز کلاژن عمل میکند. در سنین بالاتر، به دلیل کاهش توان سلولی، حضور سطوح بالای ویتامین C برای حفظ استحکام پوست حیاتیتر است.
کاهش آنتیاکسیدانهای طبیعی بدن
- مکانیسم: بدن ما بهطور طبیعی دارای آنزیمهای آنتیاکسیدان (مانند سوپراکسید دیسموتاز و کاتالاز) است که رادیکالهای آزاد را خنثی میکنند. با افزایش سن، سطح این محافظهای داخلی افت میکند.
- نتیجه: پوست در برابر استرس اکسیداتیو ناشی از نور خورشید و آلودگی بیدفاعتر میشود. در اینجا ویتامینهای E و C باید جایگزین این سیستم دفاعی ضعیف شده شوند تا از تخریب DNA سلولی جلوگیری کنند.
نازک شدن پوست و اختلال در سد دفاعی
- مکانیسم: ضخامت لایه اپیدرم کاهش یافته و سرعت نوسازی سلولی (Cell Turnover) کند میشود. همچنین تولید چربیهای طبیعی پوست (سرامیدها) کم شده که منجر به خشکی مزمن میشود.
- اهمیت ویتامینها: ویتامین A (رتینوئیدها) سرعت تقسیم سلولی را تنظیم کرده و ویتامین B3 (نیاسینامید) به بازسازی سد لیپیدی کمک میکند تا پوست نازک شده، رطوبت خود را از دست ندهد.
آیا ویتامینها میتوانند پیری پوست را متوقف کنند؟
از نظر علمی، توقف کامل پیری ممکن نیست زیرا بخشی از این فرآیند مربوط به ژنتیک و ساعت بیولوژیک سلولهاست. اما ویتامینها در مدیریت و کنترل سرعت پیری نقشی کلیدی دارند:
- کند کردن روند پیری (Preventative): ویتامینها با مهار رادیکالهای آزاد، از “پیری زودرس” (Photoaging) ناشی از عوامل محیطی جلوگیری میکنند. یعنی اجازه نمیدهند پوست زودتر از سن تقویمی خود شکسته شود.
- حفاظت در برابر آسیبهای ناشی از نور خورشید: ویتامین C و E در کنار هم اثرات تخریبی اشعه UV را کاهش میدهند و از ایجاد لکهای پیری (Age Spots) جلوگیری میکنند.
- حفظ کیفیت و قوام (Maintenance): مصرف مداوم ویتامینها باعث میشود که لایه درم پوست (بافت میانی) تراکم خود را دیرتر از دست بدهد، در نتیجه عمق چین و چروکها کمتر باقی میماند.
جمعبندی
ویتامینها ستون اصلی سلامت پوست هستند. مهمترین آنها شامل:
- ویتامین A برای بازسازی و کاهش چینوچروک
- ویتامین C برای تولید کلاژن و روشنکنندگی
- ویتامین D برای تنظیم ایمنی
- ویتامین E برای محافظت سلولی
- ویتامینهای گروه B برای تعادل چربی و ترمیم
- ویتامین K برای کاهش تیرگی و کبودی
پوست سالم از درون تغذیه میشود. اگر به دنبال پوستی شفاف، مقاوم و جوان هستید، تمرکز بر رژیم غذایی متعادل و تأمین ویتامینهای ضروری اهمیت حیاتی دارد.
کلینیک پوست و مو باراد با رویکردی تخصصی و مبتنی بر دانش روز پزشکی، به بررسی علمی مشکلات پوست و مو میپردازد. در این مرکز، ارزیابی بالینی دقیق و تصمیمگیری مبتنی بر شواهد، مبنای انتخاب مسیرهای مراقبتی و درمانی متناسب با شرایط هر فرد قرار میگیرد.
