افتادگی پلک عصبی چیست؟ علائم، علت‌ها و روش تشخیص

آنچه در این مقاله می‌خوانید:

• پاسخ دقیق به این سوال که افتادگی پلک عصبی چیست؟
• افتادگی پلک عصبی در اثر اختلال عصب‌رسانی به عضلات بالابرنده پلک ایجاد می‌شود.
• مهم‌ترین علائم آن شامل پایین افتادن پلک، دوبینی، تغییر اندازه مردمک و محدودیت حرکت چشم است.
• فلج عصب سوم مغزی، سندرم هورنر و میاستنی گراویس از علل اصلی این عارضه هستند.
• دیابت، سکته مغزی، ضربه سر، تومورها و آسیب‌های عروقی نیز می‌توانند باعث افتادگی پلک شوند.
• تشخیص با معاینه چشم و اعصاب، آزمایش‌های تخصصی و تصویربرداری انجام می‌شود.
• افتادگی ناگهانی پلک همراه با سردرد یا ضعف بدن به مراجعه فوری پزشکی نیاز دارد.

افتادگی پلک عصبی چیست؟ افتادگی پلک عصبی یکی از مشکلاتی است که در اثر اختلال در عملکرد عصب‌ها و عضلات کنترل‌کننده پلک ایجاد می‌شود. این عارضه ممکن است یک چشم یا هر دو چشم را درگیر کند و شدت آن از افتادگی خفیف تا پوشاندن بخشی از مردمک متفاوت باشد.

در برخی افراد، افتادگی پلک همراه با دوبینی، تغییر اندازه مردمک، ضعف عضلات یا سردرد مشاهده می‌شود. شناخت علائم و علت‌های افتادگی پلک عصبی اهمیت زیادی دارد؛ زیرا گاهی می‌تواند نشانه بیماری‌های مهم عصبی یا عروقی باشد. در این مطلب، علائم، علت‌ها و روش‌های تشخیص این مشکل را بررسی می‌کنیم.

افتادگی پلک عصبی چیست و چگونه ایجاد می‌شود؟

افتادگی پلک عصبی یا پتوز نوروژنیک نوعی افتادگی پلک است که در اثر اختلال در عصب‌رسانی عضلات بالابرنده پلک ایجاد می‌شود. در حالت طبیعی، عصب سوم مغزی پیام‌های لازم را به عضله بالابرنده پلک منتقل می‌کند تا پلک بالا در موقعیت مناسب قرار بگیرد. اگر عملکرد این عصب دچار مشکل شود، ممکن است یک یا هر دو پلک پایین‌تر از حالت عادی قرار بگیرند و بخشی از چشم را بپوشانند.

افتادگی پلک عصبی چیست؟ برای پاسخ دادن به این سوال باید بدانید افتادگی پلک عصبی همیشه به دلیل آسیب مستقیم به عصب ایجاد نمی‌شود. بیماری‌هایی مانند دیابت، سکته مغزی، ضربه به سر، تومورهای مغزی، التهاب عصبی و برخی اختلالات عروقی می‌توانند در عملکرد عصب‌های مرتبط با حرکت پلک اختلال ایجاد کنند. در بعضی موارد نیز افتادگی پلک همراه با دوبینی، تغییر اندازه مردمک یا محدود شدن حرکت چشم دیده می‌شود.

برای تشخیص علت افتادگی پلک عصبی، باید به زمان شروع علائم، سرعت پیشرفت آن‌ها و نشانه‌های همراه توجه کنید. این نوع افتادگی پلک ممکن است نشانه یک مشکل عصبی مهم باشد؛ بنابراین در صورت بروز ناگهانی افتادگی، به‌ویژه همراه با سردرد، دوبینی یا ضعف عضلات، مراجعه سریع به چشم‌پزشک یا متخصص مغز و اعصاب ضروری است. دقت کنید که این نوع پتوز با افتادگی پلک بعد از بوتاکس کاملا متفاوت است.

Neurogenic ptosis is a relatively rare condition that results from disrupted innervation of the retractor muscles of the upper eyelid.

افتادگی پلک عصبی یک بیماری نسبتا نادر است که در نتیجه اختلال در عصب‌رسانی عضلات جمع‌کننده پلک بالایی ایجاد می‌شود.

به نقل از سایت ncbi

مهم‌ترین علائم افتادگی پلک عصبی

علائم افتادگی پلک عصبی به علت ایجادکننده و میزان آسیب به مسیرهای عصبی بستگی دارد. در این حالت، پلک بالایی یک یا هر دو چشم پایین‌تر از موقعیت طبیعی قرار می‌گیرد و ممکن است بخشی از قرنیه یا مردمک را بپوشاند. برخی افراد این افتادگی را به‌صورت ناگهانی تجربه می‌کنند، در حالی که علائم در بعضی موارد به‌تدریج بیشتر می‌شوند.

اگر بخواهیم به این سوال پاسخ دهیم که علائم افتادگی پلک عصبی چیست؟ باید بدانید افتادگی پلک عصبی ممکن است فقط ظاهر چشم‌ها را تغییر دهد، اما گاهی با نشانه‌های دیگری همراه است که به تشخیص علت اصلی کمک می‌کنند. برای مثال، درگیری عصب سوم مغزی می‌تواند حرکت چشم را محدود کند و باعث دوبینی شود.

در سندرم هورنر نیز معمولا افتادگی خفیف پلک همراه با کوچک شدن مردمک دیده می‌شود. همچنین در میاستنی گراویس، شدت افتادگی ممکن است با خستگی افزایش پیدا کند و پس از استراحت کاهش یابد. رایج‌ترین علائم افتادگی پلک ناگهانی در اثر موارد عصبی، شامل موارد زیر هستند:

• پایین افتادن پلک بالایی یک چشم یا هر دو چشم
• پوشیده شدن بخشی از مردمک یا میدان دید
• دوبینی
• محدود شدن حرکت چشم
• تفاوت اندازه مردمک‌ها
• کوچک شدن مردمک چشم
• افزایش افتادگی پلک هنگام خستگی
• نوسان شدت علائم در طول روز
• بالا بردن غیرارادی ابروها برای بهتر دیدن
• کج کردن سر یا عقب بردن آن هنگام نگاه کردن
• درد چشم یا سردرد
• ضعف عضلات صورت یا اندام‌ها

تفاوت افتادگی پلک عصبی با افتادگی معمولی پلک

تفاوت پتوز معمولی با افتادگی پلک عصبی چیست؟ افتادگی پلک عصبی و افتادگی معمولی پلک از نظر ظاهر شباهت دارند، اما علت و نشانه‌های آن‌ها یکسان نیست. در افتادگی پلک عصبی، اختلال در عصب‌رسانی عضلات بالابرنده پلک باعث پایین آمدن پلک می‌شود. این نوع افتادگی ممکن است به‌صورت ناگهانی ایجاد شود و با علائمی مانند دوبینی، محدود شدن حرکت چشم، تغییر اندازه مردمک یا ضعف عضلات همراه باشد.

در مقابل، افتادگی معمولی پلک بیشتر به دلیل افزایش سن و ضعیف شدن یا جدا شدن تاندون عضله بالابرنده پلک ایجاد می‌شود. این نوع افتادگی معمولا به‌تدریج پیشرفت می‌کند و اغلب بدون درد یا نشانه‌های عصبی دیگر است. آسیب‌های چشمی، جراحی قبلی، وجود توده روی پلک و برخی بیماری‌های عضلانی نیز می‌توانند در بروز افتادگی غیرعصبی نقش داشته باشند.

در افتادگی پلک عصبی، شدت علائم ممکن است در مدت کوتاهی تغییر کند و وضعیت مردمک یا حرکت چشم نیز تحت تاثیر قرار بگیرد. اما در افتادگی معمولی، حرکت چشم و اندازه مردمک معمولا طبیعی باقی می‌ماند. تشخیص قطعی تنها بر اساس ظاهر پلک امکان‌پذیر نیست و به معاینه چشم‌پزشکی و بررسی عملکرد عصب‌ها نیاز دارد. اگر افتادگی پلک یک چشم ناگهانی باشد یا همراه با دوبینی و سردرد ایجاد شود، مراجعه فوری به پزشک ضروری است.

علت‌های شایع افتادگی پلک عصبی

افتادگی پلک عصبی زمانی ایجاد می‌شود که عصب‌ها یا مسیرهای عصبی مرتبط با عضلات بالابرنده پلک دچار آسیب یا اختلال شوند. این مشکل ممکن است یک چشم یا هر دو چشم را درگیر کند و شدت آن به محل آسیب و بیماری زمینه‌ای بستگی دارد. گاهی افتادگی پلک به‌تدریج ایجاد می‌شود، اما شروع ناگهانی آن می‌تواند نشانه یک وضعیت جدی باشد و به بررسی فوری نیاز داشته باشد.

اما مهم‌ترین دلایل افتادگی پلک عصبی چیست؟ از جمله رایج‌ترین این دلایل می‌توانیم موارد زیر را نام ببریم:

• فلج عصب سوم مغزی: این عصب حرکت بیشتر عضلات چشم و عضله بالابرنده پلک را کنترل می‌کند. آسیب آن می‌تواند باعث افتادگی پلک، دوبینی، انحراف چشم و گاهی تغییر اندازه مردمک شود.
• سندرم هورنر: اختلال در مسیر عصب‌های سمپاتیک، افتادگی خفیف پلک، کوچک شدن مردمک و کاهش تعریق یک سمت صورت را ایجاد می‌کند.
• میاستنی گراویس: در این بیماری، ارتباط بین عصب و عضله دچار اختلال می‌شود. افتادگی پلک معمولا با خستگی بیشتر شده و پس از استراحت کاهش پیدا می‌کند.
• سکته مغزی: آسیب به بخش‌هایی از مغز یا مسیر عصب‌های حرکتی می‌تواند با افتادگی پلک و علائمی مانند ضعف یک سمت بدن یا اختلال گفتار همراه شود.
• آسیب سر و چشم: ضربه شدید ممکن است به عصب‌های حرکتی چشم یا مسیرهای عصبی مرتبط با پلک آسیب برساند.
• تومورها و فشارهای عصبی: توده‌های مغزی، گردنی یا حدقه چشم گاهی با فشار بر عصب‌ها موجب افتادگی پلک می‌شوند.
• دیابت و فشار خون: این بیماری‌ها می‌توانند با آسیب عروقی، عملکرد عصب‌های کنترل‌کننده پلک را مختل کنند.

بیماری‌ها و اختلالات مرتبط با افتادگی پلک عصبی

افتادگی پلک عصبی همیشه یک بیماری مستقل نیست و گاهی به‌عنوان نشانه یک اختلال عصبی، عضلانی یا عروقی ظاهر می‌شود. به همین دلیل، بررسی زمان شروع افتادگی، یک‌طرفه یا دوطرفه بودن آن و علائم همراه اهمیت زیادی دارد. بعضی بیماری‌ها فقط عضلات پلک را درگیر می‌کنند، اما برخی دیگر می‌توانند بر حرکت چشم، اندازه مردمک، عضلات صورت یا حتی اندام‌های بدن اثر بگذارند.

اگر شما هم این سوال را دارید که بیماری‌های مرتبط با افتادگی پلک عصبی چیست؟ بهتر است با بیماری‌های زیر آشنا شوید:

• فلج عصب سوم مغزی
• سندرم هورنر
• میاستنی گراویس
• سکته مغزی
• آنوریسم عروق مغزی
• دیسکسیون یا پارگی دیواره شریان کاروتید
• دیابت و نوروپاتی دیابتی
• فشار خون بالا و آسیب عروقی
• تومورهای مغزی یا حدقه چشم
• التهاب عصب‌های مغزی
• بیماری‌های مربوط به محل اتصال عصب و عضله
• بیماری‌های تحلیل‌برنده عصبی
• آسیب‌های شدید سر و صورت
• التهاب یا عفونت بافت‌های اطراف چشم
• سندرم تولوزا هانت
• ام‌اس و برخی بیماری‌های التهابی سیستم عصبی
• اختلالات مادرزادی مسیرهای عصبی
• آسیب‌های ناشی از جراحی یا ضربه

در برخی موارد، افتادگی پلک با دوبینی، ضعف عضلات، بی‌حسی صورت، اختلال تکلم یا تغییر اندازه مردمک همراه می‌شود. این علائم می‌توانند نشانه درگیری جدی‌تر سیستم عصبی باشند. افتادگی ناگهانی پلک، به‌خصوص اگر همراه با سردرد شدید، درد گردن، کاهش سطح هوشیاری یا ضعف یک سمت بدن باشد، نیاز به ارزیابی فوری پزشکی دارد.

افتادگی پلک عصبی چگونه تشخیص داده می‌شود؟

تشخیص افتادگی پلک عصبی با معاینه دقیق چشم و بررسی عملکرد عصب‌های مرتبط با حرکت پلک و چشم آغاز می‌شود. پزشک ابتدا درباره زمان شروع افتادگی، سرعت پیشرفت علائم، یک‌طرفه یا دوطرفه بودن آن و وجود نشانه‌هایی مانند دوبینی، درد، سردرد یا ضعف عضلات از شما سوال می‌کند. این اطلاعات به پزشک کمک می‌کند علت احتمالی افتادگی پلک را بهتر مشخص کند.

در معاینه چشم، ارتفاع پلک، اندازه مردمک‌ها، حرکات چشم و قدرت عضله بالابرنده پلک بررسی می‌شود. پزشک همچنین واکنش مردمک به نور و میزان پوشانده شدن چشم را ارزیابی می‌کند. اگر افتادگی پلک در طول روز تغییر کند یا هنگام خستگی بیشتر شود، احتمال بیماری‌هایی مانند میاستنی گراویس نیز بررسی خواهد شد.

اما راهکارهای دقیق‌تر تشخیص افتادگی پلک عصبی چیست؟ برای تشخیص دقیق‌تر، ممکن است آزمایش‌های تکمیلی انجام شود. تصویربرداری با ام‌آر‌آی یا سی‌تی‌اسکن به شناسایی آسیب‌های مغزی، تومورها، سکته یا مشکلات مسیر عصب کمک می‌کند. در صورت شک به بیماری‌های عصبی یا عضلانی، آزمایش خون، تست‌های تخصصی عصب و عضله یا آزمایش دارویی نیز کاربرد دارد.

چه آزمایش‌هایی برای بررسی افتادگی پلک عصبی انجام می‌شود؟

آزمایش‌های مهم برای بررسی افتادگی پلک عصبی چیست؟ برای تشخیص علت افتادگی پلک عصبی، پزشک ابتدا معاینه کامل چشم و اعصاب را انجام می‌دهد. نوع آزمایش‌ها بر اساس علائم، زمان شروع افتادگی، یک‌طرفه یا دوطرفه بودن آن و وجود نشانه‌هایی مانند دوبینی، ضعف عضلات یا تغییر اندازه مردمک انتخاب می‌شود. هدف از این بررسی‌ها، مشخص کردن محل آسیب و شناسایی بیماری زمینه‌ای است.

آزمایش‌ها و بررسی‌های مهم برای تشخیص افتادگی پلک عصبی عبارت‌اند از:

• اندازه‌گیری فاصله لبه پلک تا مرکز مردمک
• بررسی قدرت عضله بالابرنده پلک
• ارزیابی حرکات چشم در جهت‌های مختلف
• بررسی واکنش مردمک به نور
• مقایسه اندازه مردمک‌های دو چشم
• تست خستگی پلک برای بررسی میاستنی گراویس
• تست یخ برای ارزیابی موقت افتادگی ناشی از میاستنی
• آزمایش خون برای بررسی آنتی‌بادی‌های مرتبط با میاستنی گراویس
• نوار عصب و عضله
• تحریک تکراری عصب
• الکترومیوگرافی تک‌فیبر
• تست دارویی با آپراکلونیدین در موارد مشکوک به سندرم هورنر
• آزمایش‌های مربوط به عملکرد تیروئید
• تصویربرداری ام‌آر‌آی از مغز، حدقه چشم و مسیر عصب
• سی‌تی‌اسکن مغز و عروق
• سی‌تی‌آنژیوگرافی در موارد مشکوک به آنوریسم
• ام‌آر‌آی یا سی‌تی‌اسکن گردن در صورت احتمال آسیب مسیر سمپاتیک
• بررسی عروق کاروتید در موارد مشکوک به دیسکسیون

سوالات متداول

آیا افتادگی پلک عصبی خطرناک است؟

این عارضه گاهی می‌تواند نشانه یک مشکل جدی عصبی یا عروقی باشد و به‌ویژه در صورت شروع ناگهانی به بررسی فوری نیاز دارد.

مهم‌ترین علت افتادگی پلک عصبی چیست؟

فلج عصب سوم مغزی، سندرم هورنر و میاستنی گراویس از مهم‌ترین علت‌های این عارضه هستند.

آیا افتادگی پلک عصبی باعث دوبینی می‌شود؟

بله، اگر عصب‌های کنترل‌کننده حرکت چشم نیز درگیر شوند، ممکن است دوبینی ایجاد شود.

سخن پایانی

افتادگی پلک عصبی ممکن است به دلایل مختلفی مانند فلج عصب سوم مغزی، سندرم هورنر، میاستنی گراویس، دیابت یا آسیب‌های عصبی ایجاد شود. تشخیص دقیق علت، به معاینه تخصصی چشم و اعصاب و گاهی آزمایش‌های تکمیلی نیاز دارد. اگر افتادگی پلک ناگهانی ایجاد شد یا با دوبینی، سردرد شدید، تغییر مردمک و ضعف بدن همراه بود، مراجعه فوری به پزشک را جدی بگیرید. درمان مناسب پس از شناسایی بیماری زمینه‌ای انتخاب می‌شود.

برای درمان این مشکل پیشنهاد می‌کنیم حتما از خدمات کلینیک زیبایی باراد در این زمینه بهره‌مند شوید. برای دریافت مشاوره اولیه، کافی است که همین حالا با کارشناسان ما تماس بگیرید.