آنچه در این مقاله می‌خوانید:
- بلفاریت چشم یا التهاب پلک چشم نوعی التهاب مزمن در لبه پلک و اطراف ریشه مژه‌ها است.
- این بیماری می‌تواند باعث قرمزی، خارش، سوزش، پوسته‌ریزی و خشکی چشم شود.
- بلفاریت به دو نوع قدامی و خلفی تقسیم میشود.
- اختلال غدد چربی پلک و بیماری‌های پوستی از علت‌های شایع آن هستند.
- تشخیص بلفاریت با معاینه پلک و سطح چشم انجام میشود.
- کمپرس گرم و پاکسازی منظم پلک به کاهش علائم کمک می‌کند.
- در موارد شدید، پزشک داروهای مناسب تجویز می‌کند.
- بلفاریت معمولا قابل کنترل است، اما ممکن است دوباره عود کند.
بلفاریت چشم یا التهاب پلک یکی از مشکلات شایع چشمی است که لبه پلک و اطراف ریشه مژه‌ها را درگیر می‌کند. این بیماری ممکن است با قرمزی، خارش، سوزش، پوسته‌ریزی و خشکی چشم همراه باشد و در برخی افراد به‌صورت دوره‌ای عود کند. بلفاریت معمولا تهدیدی برای بینایی نیست، اما می‌تواند ناراحتی زیادی ایجاد کند و کیفیت زندگی شما را کاهش دهد.
در این مطلب، با علائم، علت‌ها، انواع، روش‌های تشخیص و درمان بلفاریت چشم آشنا می‌شوید و راهکارهای مراقبت از پلک‌ها را بررسی می‌کنید.
بلفاریت چشم چیست و کدام قسمت پلک را درگیر می‌کند؟
بلفاریت چشم نوعی التهاب در لبه پلک است که معمولا محل رویش مژه‌ها و غدد چربی اطراف آن را درگیر می‌کند. این التهاب ممکن است در پلک بالا، پلک پایین یا هر دو پلک ایجاد شود و اغلب هر دو چشم را تحت تاثیر قرار می‌دهد. بلفاریت معمولا بیماری مزمنی است. یعنی ممکن است برای مدتی بهتر شود و دوباره بازگردد. این بیماری در بیشتر موارد باعث آسیب دائمی به بینایی نمی‌شود، اما می‌تواند ناراحتی زیادی ایجاد کند.
در بلفاریت چشم یا التهاب پلک قدامی، التهاب در قسمت بیرونی پلک و اطراف ریشه مژه‌ها ایجاد میشود. تجمع چربی، پوسته و باکتری در این ناحیه می‌تواند باعث تحریک پوست و ایجاد احساس سنگینی در پلک شود. بلفاریت خلفی نیز بخش داخلی پلک و غدد میبومین را درگیر می‌کند. این غدد با تولید چربی، از تبخیر سریع اشک جلوگیری می‌کنند. اختلال در عملکرد آن‌ها می‌تواند خشکی و سوزش چشم را افزایش دهد.
اگر التهاب پلک به‌موقع کنترل نشود، علائمی مانند قرمزی، خارش، پوسته‌ریزی، اشک‌ریزش و احساس وجود جسم خارجی در چشم ایجاد میشود. رعایت بهداشت پلک و مراجعه به چشم‌پزشک، نقش مهمی در کنترل بلفاریت دارد.
علائم بلفاریت چشم چیست و چه زمانی باید به چشم‌پزشک مراجعه کنید؟
علائم بلفاریت چشم معمولا در لبه پلک و اطراف ریشه مژه‌ها دیده می‌شوند و ممکن است در یک یا هر دو چشم ظاهر شوند. شدت این علائم در افراد مختلف یکسان نیست. برای مثال، ممکن است صبح‌ها پس از بیدار شدن متوجه چسبندگی پلک‌ها شوید یا در طول روز بیشتر احساس سوزش و خشکی چشم داشته باشید. بلفاریت چشم یا التهاب پلک معمولا دوره‌ای است و علائم آن گاهی کاهش پیدا می‌کنند و دوباره برمی‌گردند.
از جمله علائم رایج این مشکل می‌توانیم موارد زیر را نام ببریم:
- قرمزی و تورم لبه پلک
- خارش، سوزش یا احساس سنگینی پلک
- ایجاد پوسته یا شوره در اطراف ریشه مژه‌ها
- چسبیدن پلک‌ها به یکدیگر، به‌ویژه هنگام بیدار شدن
- احساس وجود شن یا جسم خارجی در چشم
- خشکی چشم یا اشک‌ریزش بیش‌ازحد
- حساسیت به نور و تاری دید گذرا
داشتن این نشانه‌ها به‌تنهایی برای تشخیص بلفاریت کافی نیست، چون خشکی چشم، حساسیت و بعضی عفونت‌های چشمی نیز می‌توانند علائم مشابهی ایجاد کنند. اگر علائم شما پس از چند روز مراقبت و تمیز کردن ملایم پلک‌ها بهتر نشد، تکرار شد یا استفاده از لنز تماسی را برایتان دشوار کرد، بهتر است به چشم‌پزشک مراجعه کنید.
همچنین در صورت درد قابل‌توجه چشم، کاهش دید، قرمزی شدید چشم یا تورم رو به افزایش پلک، مراجعه را به تعویق نیندازید. چشم‌پزشک با بررسی پلک، مژه‌ها و سطح چشم می‌تواند علت علائم را مشخص کند و درمان مناسب را پیشنهاد دهد. گاهی اوقات ممکن است بعد از انجام جراحی زیبایی پلک نیز با این مشکل روبه‌رو شوید.
علت التهاب پلک چیست و چه عواملی خطر ابتلا به بلفاریت را افزایش می‌دهند؟
بلفاریت زمانی ایجاد میشود که لبه پلک و ناحیه اطراف مژه‌ها ملتهب شوند. این التهاب همیشه یک علت مشخص ندارد و گاهی چند عامل به‌طور هم‌زمان در ایجاد آن نقش دارند. برای مثال، اختلال در عملکرد غدد چربی پلک می‌تواند کیفیت لایه چربی اشک را کاهش دهد و باعث تحریک چشم شود. شرایط پوستی و تغییر در مقدار باکتری‌های طبیعی روی پوست نیز ممکن است به التهاب پلک کمک کنند.
از جمله رایج‌ترین دلایل ایجاد بلفاریت چشم یا التهاب پلک می‌توانیم موارد زیر را نام ببریم:
- اختلال عملکرد غدد میبومین: این غدد در لبه پلک چربی تولید می‌کنند. اگر خروجی آن‌ها مسدود شود یا چربی کیفیت مناسبی نداشته باشد، پلک ملتهب میشود و احتمال خشکی چشم افزایش پیدا می‌کند.
- درماتیت سبورئیک: این مشکل پوستی که با پوسته‌ریزی همراه است، می‌تواند اطراف مژه‌ها را نیز درگیر کند و باعث تجمع پوسته روی لبه پلک شود.
- روزاسه پوستی: اگر به روزاسه مبتلا باشید، ممکن است التهاب و قرمزی علاوه بر پوست صورت، لبه پلک‌ها را نیز درگیر کند.
- تکثیر بیش‌ازحد باکتری‌ها: افزایش باکتری‌های طبیعی پوست در اطراف ریشه مژه‌ها می‌تواند با تحریک و پوسته‌ریزی پلک همراه باشد.
- مایت دمودکس: افزایش تعداد این موجودات ریز در فولیکول مژه‌ها در برخی افراد با بلفاریت ارتباط دارد.
- حساسیت یا تحریک پوستی: واکنش به لوازم آرایش چشم، محلول لنز یا بعضی قطره‌های چشمی می‌تواند علائمی شبیه بلفاریت ایجاد کند یا التهاب موجود را تشدید کند.
اگر بعد از بلفاروپلاستی سرپایی این مشکل برایتان به وجود آمد، پیشنهاد می‌کنیم حتما به یک پزشک متخصص مراجعه کنید.
انواع بلفاریت چشم، تفاوت التهاب پلک قدامی و خلفی چیست؟
بلفاریت چشم بر اساس محل التهاب به دو نوع قدامی و خلفی تقسیم میشود. این تفاوت به شما کمک می‌کند علائم را بهتر بشناسید، اما تشخیص نوع بلفاریت باید با معاینه چشم‌پزشک انجام شود. گاهی نیز هر دو نوع به‌طور هم‌زمان وجود دارند.
در بلفاریت قدامی، قسمت بیرونی لبه پلک، یعنی ناحیه رویش مژه‌ها، ملتهب میشود. در این حالت ممکن است اطراف ریشه مژه‌ها پوسته یا شوره ببینید و دچار قرمزی، خارش یا چسبندگی مژه‌ها شوید. بلفاریت قدامی می‌تواند با درماتیت سبورئیک، افزایش باکتری‌های پوست یا دمودکس ارتباط داشته باشد. این نوع بلفاریت گاهی اوقات بعد از بلفاروپلاستی ترکیبی نیز به وجود می‌آید.
در بلفاریت خلفی، التهاب بیشتر در لبه داخلی پلک و دهانه غدد میبومین دیده میشود. این غدد چربی موردنیاز لایه اشک را تولید می‌کنند. وقتی عملکرد آن‌ها مختل شود، اشک سریع‌تر تبخیر میشود و ممکن است سوزش، خشکی چشم و احساس وجود جسم خارجی را تجربه کنید. این نوع بلفاریت در بعضی افراد با روزاسه نیز همراه است.
در هر دو نوع بلفاریت چشم یا التهاب پلک، علائم ممکن است برای مدتی کاهش پیدا کنند و دوباره برگردند. اگر پوسته‌ریزی پلک یا ناراحتی چشم شما ادامه‌دار است، برای تشخیص دقیق و انتخاب روش کنترل مناسب به چشم‌پزشک مراجعه کنید.
بلفاریت چشم چگونه تشخیص داده میشود؟
تشخیص بلفاریت چشم معمولا با بررسی علائم و معاینه پلک‌ها انجام میشود. چشم‌پزشک ابتدا از شما می‌پرسد خارش، سوزش، پوسته‌ریزی یا چسبندگی مژه‌ها را از چه زمانی تجربه کرده‌اید و آیا علائم شما مداوم هستند یا دوره‌ای برمی‌گردند. همچنین ممکن است درباره استفاده از لنز تماسی، لوازم آرایش چشم و سابقه خشکی چشم یا بیماری‌های پوستی مانند روزاسه از شما سوال کند.
در مرحله بعد، پزشک لبه پلک‌ها، ریشه مژه‌ها و دهانه غدد چربی پلک را معاینه می‌کند. وجود قرمزی، پوسته در اطراف مژه‌ها یا مسدود شدن غدد میبومین می‌تواند به تشخیص نوع بلفاریت چشم یا التهاب پلک کمک کند. گاهی برای دیدن جزئیات بیشتر، معاینه با دستگاهی به نام چراغ شکاف انجام میشود. پزشک ممکن است سطح چشم و وضعیت اشک شما را نیز بررسی کند، چون بلفاریت می‌تواند با خشکی چشم همراه باشد.
علائم التهاب پلک ممکن است به حساسیت، خشکی چشم یا مشکلات دیگر شباهت داشته باشد. به همین دلیل، فقط بر اساس ظاهر پلک یا توضیح علائم نمی‌توانید علت را با اطمینان مشخص کنید. اگر ناراحتی چشم شما ادامه دارد یا تکرار میشود، برای تشخیص دقیق و دریافت درمان مناسب به چشم‌پزشک مراجعه کنید.
درمان بلفاریت چشم چیست؟ از بهداشت پلک تا داروهای تجویزی
درمان بلفاریت چشم به علت التهاب و شدت علائم شما بستگی دارد. ازآنجاکه بلفاریت ممکن است دوباره عود کند، هدف درمان معمولا کنترل علائم و کاهش التهاب است. مراقبت منظم از پلک‌ها پایه اصلی درمان به شمار می‌رود. بااین‌حال، اگر علائم ادامه پیدا کنند، چشم‌پزشک ممکن است دارو نیز تجویز کند. روش‌های رایج درمان بلفاریت چشم یا التهاب پلک عبارت‌اند از:
- کمپرس گرم و تمیز کردن پلک: قرار دادن کمپرس گرمِ ملایم روی پلک بسته می‌تواند به نرم شدن پوسته‌ها و ترشحات غدد چربی کمک کند. پس از آن، لبه پلک را با روش و محصولی که پزشک توصیه کرده است، به‌آرامی تمیز کنید.
- اشک مصنوعی: اگر همراه با بلفاریت دچار خشکی یا سوزش چشم هستید، قطره اشک مصنوعی ممکن است ناراحتی شما را کاهش دهد. برای انتخاب نوع مناسب، به‌ویژه در صورت استفاده مکرر، با چشم‌پزشک مشورت کنید.
- داروهای آنتی‌بیوتیک: در برخی موارد، پزشک برای کنترل التهاب مرتبط با باکتری‌ها، پماد یا داروی خوراکی تجویز می‌کند. نوع دارو و مدت مصرف آن برای همه افراد یکسان نیست.
- داروهای ضدالتهاب: اگر التهاب شدید باشد، ممکن است قطره یا پماد ضدالتهاب برای مدت محدود تجویز شود. این داروها، به‌خصوص انواع استروئیدی، نباید بدون نظر پزشک مصرف شوند.
- درمان مشکلات همراه: کنترل روزاسه، درماتیت سبورئیک یا اختلال غدد میبومین می‌تواند به کاهش عود بلفاریت کمک کند.
حتی پس از بهتر شدن علائم، مراقبت از پلک‌ها را طبق توصیه چشم‌پزشک ادامه دهید و داروها را خودسرانه قطع یا تکرار نکنید.
برای کاهش علائم بلفاریت در خانه چه کارهایی می‌توانید انجام دهید؟
مراقبت خانگی می‌تواند به کاهش پوسته‌ریزی، سوزش و احساس ناراحتی ناشی از بلفاریت چشم کمک کند. مهم‌ترین نکته، تمیز کردن منظم و ملایم لبه پلک است؛ چون تجمع پوسته و ترشحات در اطراف مژه‌ها ممکن است التهاب را بیشتر کند. این مراقبت‌ها باید با توصیه چشم‌پزشک هماهنگ باشند، به‌ویژه اگر هم‌زمان دارو مصرف می‌کنید یا مشکل چشمی دیگری دارید.
برای مراقبت از پلک‌ها در خانه و پیشگیری و کاهش بلفاریت چشم یا التهاب پلک می‌توانید این کارها را انجام دهید:
- پیش از تماس با چشم‌ها، دست‌های خود را با آب و صابون بشویید.
- یک پارچه تمیز و گرم، نه داغ، را برای چند دقیقه روی پلک‌های بسته قرار دهید.
- پس از کمپرس گرم، لبه پلک‌ها را با پد تمیز و محصول مناسب به‌آرامی پاک کنید.
- برای هر چشم از بخش جداگانه‌ای از پد یا پارچه استفاده کنید.
- از مالیدن چشم‌ها یا جدا کردن پوسته‌های چسبیده با فشار خودداری کنید.
- تا زمان بهبود علائم، مصرف لوازم آرایش چشم را محدود کنید و وسایل آرایشی قدیمی را کنار بگذارید.
- اگر لنز تماسی باعث ناراحتی شما میشود، درباره زمان استفاده دوباره از آن با چشم‌پزشک مشورت کنید.
- در صورت تجویز اشک مصنوعی یا دارو، آن‌ها را طبق دستور مصرف کنید.
معمولا لازم است این مراقبت‌ها را به‌صورت منظم ادامه دهید، حتی اگر علائم شما کمتر شده باشند. اگر با وجود مراقبت خانگی همچنان درد، قرمزی شدید یا کاهش دید دارید، معاینه چشم‌پزشکی را به تعویق نیندازید.
سوالات متداول
آیا بلفاریت چشم مسری است؟
بلفاریت معمولا مسری نیست، اما برای پیشگیری از تحریک یا انتقال عفونت‌های احتمالی، وسایل شخصی خود را با دیگران به اشتراک نگذارید.
آیا بلفاریت چشم باعث تاری دید میشود؟
بله، بلفاریت ممکن است بهدلیل اختلال در لایه اشک، تاری دید موقت ایجاد کند.
آیا بلفاریت چشم درمان قطعی دارد؟
بلفاریت اغلب با مراقبت منظم کنترل میشود، اما ممکن است پس از بهبود علائم دوباره عود کند.
سخن پایانی
بلفاریت چشم معمولا با مراقبت منظم از پلک‌ها و رعایت توصیه‌های چشم‌پزشک کنترل میشود. تمیز نگه داشتن لبه پلک، استفاده صحیح از کمپرس گرم و پرهیز از مصرف خودسرانه دارو می‌تواند به کاهش علائم کمک کند. اگر التهاب پلک ادامه پیدا کرد، تکرار شد یا با درد، قرمزی شدید و کاهش دید همراه بود، مراجعه به چشم‌پزشک را به تعویق نیندازید. تشخیص دقیق، از تشدید علائم و بروز عوارض جلوگیری می‌کند.
اگر شما هم با این مشکل روبه‌رو شده‌اید، پیشنهاد می‌کنیم حتما از خدمات کلینیک زیبایی باراد برای درمان و کاهش بلفاریت بهره‌مند شوید. برای دریافت مشاوره اولیه، همین حالا با ما تماس بگیرید.
