آنچه در این مقاله می‌خوانید:
- افتادگی پلک یا پتوز باعث پایین آمدن پلک بالایی روی چشم میشود.
- پتوز ممکن است مادرزادی یا اکتسابی باشد.
- افزایش سن، آسیب، بیماری‌های عصبی و مشکلات عضلانی از علت‌های آن هستند.
- افتادگی پلک میتواند ظاهر چشم و میدان دید شما را تحت تاثیر قرار دهد.
- تشخیص پتوز با معاینه چشم‌پزشکی انجام میشود.
- درمان به علت و شدت افتادگی پلک بستگی دارد.
- جراحی، قطره تجویزی و درمان بیماری زمینه‌ای از روش‌های درمان هستند.
- افتادگی ناگهانی پلک به بررسی فوری پزشکی نیاز دارد.
افتادگی پلک یا پتوز یکی از مشکلات شایع چشم است که باعث پایین آمدن پلک بالایی و تغییر ظاهر چشم میشود. این عارضه گاهی فقط ظاهر شما را تحت تاثیر قرار می‌دهد، اما در موارد شدید میتواند بخشی از مردمک را بپوشاند و میدان دید را کاهش دهد. پتوز ممکن است از بدو تولد وجود داشته باشد یا در اثر افزایش سن، آسیب، بیماری‌های عصبی و ضعف عضلات ایجاد شود.
در ادامه، با علائم، علت‌ها، روش‌های تشخیص و درمان افتادگی پلک آشنا می‌شوید تا بتوانید برای بررسی به‌موقع آن تصمیم مناسبی بگیرید. پس اگر شما هم با این مشکل درگیر هستید، پیشنهاد می‌کنیم با ما در ادامه این مطلب همراه باشید.
افتادگی پلک یا پتوز چیست؟
افتادگی پلک یا پتوز به حالتی گفته میشود که پلک بالایی یک چشم یا هر دو چشم، پایین‌تر از جای طبیعی قرار می‌گیرد. در این وضعیت، پلک ممکن است بخشی از عنبیه و مردمک را بپوشاند و ظاهر چشم‌ها را تغییر دهد. شدت افتادگی پلک در افراد مختلف یکسان نیست. در برخی افراد فقط ظاهر چشم تحت تاثیر قرار می‌گیرد، اما در موارد شدید، میدان دید نیز محدود میشود.
پتوز میتواند از بدو تولد وجود داشته باشد یا در طول زندگی ایجاد شود. این مشکل گاهی به دلیل افزایش سن و ضعیف شدن عضلات نگهدارنده پلک رخ می‌دهد. آسیب‌های چشمی، بیماری‌های عصبی، برخی مشکلات عضلانی و استفاده طولانی‌مدت از لنزهای تماسی نیز می‌توانند در بروز آن نقش داشته باشند.
در بعضی موارد، افتادگی پلک به‌صورت ناگهانی ایجاد میشود که میتواند نشانه یک بیماری مهم‌تر باشد و به بررسی فوری پزشکی نیاز دارد. معمولا این حالت وقتی رخ می‌دهد که شما با پتوز مادرزادی پلک درگیر باشید. برای تشخیص علت افتادگی پلک، چشمپزشک وضعیت پلک، قدرت عضلات چشم و میزان بینایی شما را بررسی میکند. درمان پتوز به علت، شدت افتادگی و تاثیر آن بر بینایی بستگی دارد و ممکن است شامل مراقبت پزشکی یا جراحی افتادگی پلک باشد.
Ptosis is when the upper eyelid droops over the eye.
پتوز زمانی رخ می‌دهد که پلک بالایی روی چشم دچار افتادگی شود.
به نقل از سایت aao
علائم و نشانه‌های افتادگی پلک
علائم افتادگی پلک به شدت آن و علت ایجاد مشکل بستگی دارد. ممکن است افتادگی در یک چشم یا هر دو چشم دیده شود و به‌تدریج یا به‌صورت ناگهانی ایجاد شود. در موارد خفیف، تغییر موقعیت پلک بیشتر روی ظاهر چشم‌ها تاثیر میگذارد، اما اگر پلک بخش زیادی از مردمک را بپوشاند، دید شما نیز کاهش پیدا میکند.
برای جبران افتادگی پلک یا پتوز، ممکن است به‌طور ناخودآگاه ابروهای خود را بالا ببرید یا سر و چانه‌تان را به سمت بالا نگه دارید. این حالت گاهی باعث خستگی عضلات پیشانی، سردرد یا فشار اطراف چشم میشود. افتادگی پلک در کودکان نیز میتواند روی رشد طبیعی بینایی اثر بگذارد و باید توسط چشمپزشک بررسی شود. مهم‌ترین علائم افتادگی پلک یک طرفه و دوطرفه شامل موارد زیر است:
- پایین قرار گرفتن پلک بالایی نسبت به حالت طبیعی
- پوشیده شدن بخشی از عنبیه یا مردمک چشم
- محدود شدن میدان دید
- خستگی چشم هنگام مطالعه یا کار با صفحه‌نمایش
- بالا بردن مداوم ابروها برای بهتر دیدن
- خم کردن سر به عقب یا بالا بردن چانه
- احساس سنگینی در پلک‌ها
- تفاوت ظاهری بین دو چشم
- دوبینی یا تاری دید در برخی موارد
اگر افتادگی پلک شما به‌طور ناگهانی ایجاد شده یا با درد چشم، دوبینی، ضعف عضلات صورت و سردرد همراه است، باید در سریع‌ترین زمان به پزشک مراجعه کنید.
علت‌های ایجاد افتادگی پلک
پتوز به دلایل مختلفی ایجاد میشود. در بعضی افراد، این مشکل از بدو تولد وجود دارد و در برخی دیگر به‌تدریج و در طول زندگی ظاهر میشود. شناسایی علت پتوز برای انتخاب روش درمان مناسب اهمیت دارد. مهم‌ترین علت‌های افتادگی پلک یا پتوز عبارت‌اند از:
- افزایش سن: با بالا رفتن سن، عضله بالابرنده پلک ضعیف میشود یا تاندون آن کش می‌آید. در نتیجه، پلک به‌تدریج پایین‌تر قرار می‌گیرد.
- پتوز مادرزادی: بعضی از کودکان با رشد ناکافی یا ضعف عضله بالابرنده پلک متولد می‌شوند. این نوع افتادگی ممکن است یک یا هر دو چشم را درگیر کند.
- آسیب یا جراحی چشم: ضربه به چشم یا انجام برخی جراحی‌های چشمی میتواند به عضله، تاندون یا بافت‌های نگهدارنده پلک آسیب بزند.
- بیماری‌های عصبی: اختلال در عصب‌هایی که حرکت پلک را کنترل می‌کنند، مانند برخی مشکلات عصبی، میتواند باعث افتادگی پلک شود.
- بیماری‌های عضلانی: برخی بیماری‌ها مانند میاستنی گراویس، قدرت عضلات پلک را کاهش می‌دهند و افتادگی ایجاد می‌کنند.
- استفاده طولانی‌مدت از لنز تماسی: استفاده مداوم یا نادرست از لنزهای تماسی ممکن است با کشش پلک، احتمال افتادگی آن را افزایش دهد.
- وجود توده یا التهاب: تومور، کیست یا التهاب در اطراف پلک نیز میتواند وزن پلک را بیشتر و باعث پایین آمدن آن شود.
افتادگی پلک ناگهانی به بررسی فوری پزشکی نیاز دارد، زیرا گاهی با بیماری‌های عصبی یا عروقی ارتباط دارد.
انواع افتادگی پلک
افتادگی پلک یا پتوز بر اساس زمان ایجاد، علت و میزان درگیری پلک به انواع مختلفی تقسیم میشود. شناخت نوع پتوز به پزشک کمک میکند علت مشکل را دقیق‌تر بررسی و مناسب‌ترین روش درمان را انتخاب کند. مهم‌ترین انواع افتادگی پلک عبارت‌اند از:
- پتوز مادرزادی: این نوع افتادگی از زمان تولد وجود دارد و معمولا به دلیل رشد ناکافی یا ضعف عضله بالابرنده پلک ایجاد میشود. پتوز مادرزادی ممکن است یک چشم یا هر دو چشم را درگیر کند و در صورت پوشاندن مردمک، روی رشد بینایی کودک اثر بگذارد.
- پتوز اکتسابی: افتادگی پلکی که در طول زندگی ایجاد میشود، پتوز اکتسابی نام دارد. افزایش سن، کشیدگی تاندون پلک، آسیب، جراحی چشم یا استفاده طولانی‌مدت از لنز تماسی از علت‌های رایج این نوع پتوز هستند.
- پتوز عصبی: در این حالت، آسیب یا اختلال در عصب کنترل‌کننده عضله پلک باعث پایین آمدن پلک میشود. این نوع افتادگی گاهی با دوبینی، تغییر اندازه مردمک یا ضعف عضلات چشم همراه است.
- پتوز عضلانی: بیماری‌هایی مانند میاستنی گراویس می‌توانند قدرت عضلات پلک را کاهش دهند و باعث افتادگی متغیر شوند. شدت این نوع پتوز ممکن است در طول روز تغییر کند.
- پتوز مکانیکی: وجود توده، التهاب، کیست یا وزن اضافی روی پلک میتواند آن را به سمت پایین بکشد و موجب افتادگی شود.
افتادگی پلک چگونه تشخیص داده میشود؟
برای تشخیص افتادگی پلک، چشمپزشک ابتدا وضعیت پلک‌ها، میزان افتادگی و تاثیر آن بر بینایی شما را بررسی میکند. در این معاینه، پزشک ارتفاع پلک، قدرت عضله بالابرنده پلک و تفاوت بین دو چشم را ارزیابی میکند. همچنین ممکن است از شما درباره زمان شروع علائم، تغییر شدت افتادگی در طول روز، سابقه بیماری‌های عصبی و عضلانی، آسیب‌های چشمی و جراحی‌های قبلی سوال شود.
پزشک معمولا میزان دید و میدان بینایی شما را نیز بررسی میکند تا مشخص شود افتادگی پلک یا پتوز تا چه اندازه مسیر دید را محدود کرده است. معاینه حرکات چشم، اندازه مردمک‌ها و عملکرد اعصاب اطراف چشم نیز برای پیدا کردن علت پتوز اهمیت دارد. در کودکان، بررسی رشد بینایی و احتمال تنبلی چشم نیز انجام میشود.
اگر علت افتادگی پلک با معاینه معمول مشخص نشود یا علائم به بیماری‌های عصبی و عضلانی شباهت داشته باشد، ممکن است آزمایشهای تکمیلی درخواست شود. آزمایش خون، تصویربرداری مانند ام‌آر‌آی یا سی‌تی‌اسکن و آزمایشهای تخصصی عضلات و اعصاب از روش‌های احتمالی هستند. تشخیص دقیق علت پتوز به پزشک کمک میکند مناسب‌ترین روش درمان را انتخاب کند و از پیشرفت مشکلات بینایی جلوگیری شود.
چه زمانی برای افتادگی پلک به پزشک مراجعه کنید؟
اگر افتادگی پلک شما به‌تدریج ایجاد شده و تغییری در بینایی‌تان به وجود نیاورده است، برای بررسی علت به چشمپزشک مراجعه کنید. با این حال، افتادگی ناگهانی پلک نیازمند ارزیابی فوری پزشکی است؛ زیرا ممکن است با مشکلات عصبی یا عروقی ارتباط داشته باشد.
همچنین در صورت مشاهده دوبینی، تاری دید، درد شدید چشم، سردرد ناگهانی، ضعف عضلات صورت، بی‌حسی یا تغییر اندازه مردمک‌ها، مراجعه فوری اهمیت بیشتری دارد. در کودکان نیز هر نوع افتادگی پلک باید بررسی شود تا از اختلال بینایی و تنبلی چشم جلوگیری کنید. تشخیص زودهنگام افتادگی پلک یا پتوز، احتمال درمان موفق را افزایش می‌دهد.
روش‌های درمان افتادگی پلک
روش درمان افتادگی پلک به علت، شدت افتادگی، سن و میزان تأثیر آن بر بینایی شما بستگی دارد. چشمپزشک پس از معاینه، مناسب‌ترین گزینه را انتخاب میکند. در موارد خفیف که افتادگی اختلالی در دید ایجاد نمی‌کند، ممکن است فقط معاینه‌های دوره‌ای کافی باشد. روش‌های اصلی درمان افتادگی پلک یا پتوز شامل موارد زیر است:
- جراحی افتادگی پلک: رایج‌ترین روش درمان پتوز متوسط تا شدید، جراحی است. در این روش، پزشک عضله بالابرنده پلک را کوتاه یا تقویت میکند تا پلک در موقعیت مناسب قرار بگیرد. اگر این عضله قدرت کافی نداشته باشد، ممکن است پلک به عضلات پیشانی متصل شود.
- قطره چشمی تجویزی: برخی بزرگسالان مبتلا به پتوز اکتسابی می‌توانند با استفاده از قطره‌های مخصوص، به‌طور موقت پلک را بالاتر نگه دارند. این روش برای همه انواع افتادگی پلک مناسب نیست و باید تحت نظر پزشک انجام شود.
- درمان بیماری زمینه‌ای: اگر پتوز به دلیل بیماری‌های عصبی، عضلانی، التهاب یا وجود توده ایجاد شده باشد، ابتدا باید علت اصلی درمان شود. کنترل بیماری زمینه‌ای ممکن است شدت افتادگی را کاهش دهد.
- پیگیری پزشکی در کودکان: در پتوز خفیف کودکان، معاینه منظم برای بررسی رشد بینایی و پیشگیری از تنبلی چشم اهمیت دارد. در موارد شدید، جراحی برای حفظ بینایی انجام میشود.
مراقبت‌ها و عوارض احتمالی درمان پتوز
رعایت مراقبت‌های پزشکی پس از درمان افتادگی پلک یا پتوز به بهبود سریع‌تر و کاهش احتمال عوارض کمک میکند. دوره نقاهت به نوع درمان و شرایط جسمی شما بستگی دارد. پس از جراحی، تورم و کبودی اطراف چشم معمولا طبیعی است و به‌تدریج کاهش پیدا میکند. داروها و قطره‌های تجویزشده را طبق دستور پزشک مصرف کنید و برای بررسی روند بهبود، در زمان تعیین‌شده به چشمپزشک مراجعه کنید.
مراقبت‌های مهم پس از درمان پتوز عبارت‌اند از:
- استفاده منظم از داروها و قطره‌های تجویزشده
- خودداری از مالیدن یا فشار دادن چشم‌ها
- استفاده از کمپرس سرد طبق توصیه پزشک
- پرهیز از فعالیت شدید و ورزش سنگین در روزهای نخست
- محافظت از چشم‌ها در برابر گردوغبار و نور شدید
- رعایت بهداشت محل جراحی
- خودداری از مصرف خودسرانه داروهای رقیق‌کننده خون
- مراجعه منظم برای بررسی وضعیت پلک و بینایی
- اطلاع دادن هرگونه تغییر غیرطبیعی به پزشک
عوارض احتمالی جراحی برای درمان پتوز ممکن است شامل موارد زیر باشد:
- عفونت یا خونریزی
- خشکی چشم
- بسته نشدن کامل پلک
- عدم تقارن بین دو پلک
- اصلاح ناکافی یا بیش از حد افتادگی
- تاری دید موقت
- بازگشت افتادگی پلک
سوالات متداول
آیا افتادگی پلک فقط در افراد مسن دیده میشود؟
خیر، پتوز ممکن است مادرزادی باشد یا در هر سنی به دلیل بیماری، آسیب یا افزایش سن ایجاد شود.
آیا افتادگی پلک روی بینایی اثر میگذارد؟
بله، در موارد شدید، افتادگی پلک میتواند میدان دید را محدود کند یا باعث تاری دید شود.
افتادگی پلک چگونه تشخیص داده میشود؟
چشمپزشک با معاینه پلک، بررسی بینایی، حرکات چشم و در صورت نیاز آزمایشهای تکمیلی، علت پتوز را مشخص میکند.
سخن پایانی
افتادگی پلک همیشه نشانه یک مشکل جدی نیست، اما نباید آن را نادیده بگیرید. تشخیص علت پتوز به‌ویژه در صورت شروع ناگهانی، نقش مهمی در انتخاب درمان مناسب دارد. اگر افتادگی پلک با کاهش بینایی، دوبینی، درد چشم یا علائم عصبی همراه است، در سریع‌ترین زمان به پزشک مراجعه کنید. معاینه منظم چشم‌پزشکی، درمان بیماری‌های زمینه‌ای و رعایت مراقبت‌های پس از درمان میتواند به حفظ سلامت چشم و بهبود ظاهر پلک کمک کند.
اگر به دنبال درمان این مشکل هستید، پیشنهاد می‌کنیم همین حالا از خدمات ما در کلینیک زیبایی باراد در این زمینه بهره‌مند شوید.
